กรมอนามัย สำนักโภชนาการ จัดการประชุมคณะอนุกรรมการด้านเป้าหมายลดคนขาดแคลนอาหาร (Hunger) และภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) ครั้งที่ 1/2569

ประธานอนุกรรมการ: พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย มอบหมายให้ นพ.ปกรณ์ ตุงคะเสรีรักษ์ เป็นประธานแทน

อนุกรรมการและเลขานุการ: ดร.แพทย์หญิงสายพิณ โชติวิเชียร ผู้อำนวยการสำนักโภชนาการ

อนุกรรมการและผู้ช่วยเลขานุการ: นางกุลนันท์ เสนคำ นักโภชนาการชำนาญการพิเศษ หัวหน้ากลุ่มบริหารยุทธศาสตร์ สำนักโภชนาการ มอบหมาย น.ส. นาตยา อังคนาวิน นักโภชนาการชำนาญการพิเศษ เป็นผู้แทน

ผู้เข้าร่วมประชุม:  คณะอนุกรรมการด้านเป้าหมายลดคนขาดแคลนอาหาร (Hunger) และภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) ประกอบด้วย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตร
และอาหารแห่งชาติ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข สำนักการเกษตรต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ และกรมอนามัย รวมทั้งสิ้น 40 คน ทั้งแบบออนไซต์และออนไลน์

ผู้เชี่ยวชาญที่ประธานแต่งตั้ง 2 ท่าน ดังนี้
 1.นพ.สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย ข้าราชการบำนาญ กรมอนามัย
 2.ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ชล บุนนาค ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move)

วัตถุประสงค์:  เพื่อติดตามผลการดำเนินงานคณะอนุกรรมการด้านเป้าหมายลดคนขาดแคลนอาหาร (Hunger) และภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) รวมทั้งจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายต่อคณะกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์เพื่อสร้างความเชื่อมโยงด้านอาหารและโภชนาการสู่คุณภาพชีวิตที่ดี (คณะกรรมการเฉพาะเรื่อง คณะที่ 3)  

เรื่องสืบเนื่อง: ความก้าวหน้าตามข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อลดคนขาดแคลนอาหารและภาวะทุพโภชนาการ ดังนี้ 1) การผลักดันให้มีนักโภชนาการชุมชน มีการกำหนดบทบาทหน้าที่ตามหน่วยงานเพื่อให้กรอบการส่งเสริมโภชนาการชัดเจนขึ้น รวมทั้งมีการพัฒนาศักยภาพด้านอาหารและโภชนาการในทุกกลุ่มวัย 2) การผลักดันให้เกิดมาตรการควบคุมการตลาดอาหารและเครื่องดื่ม หวาน มัน เค็ม โดยมีการพัฒนาเกณฑ์ Nutrient Profile Model (NPM) ให้สอดคล้องกับระบบ Healthier Choice และอนุบัญญัติภายใต้ร่างกฎหมาย ปัจจุบันอยู่ระหว่างการเสนอผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข เพื่อพิจารณาอีกครั้งในบริบทของการจัดตั้งรัฐบาลชุดใหม่

เรื่องเพื่อทราบ:

1.ความท้าทายของการลดความหิวโหยและภาวะทุพโภชนาการในบริบทของประเทศไทย โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ชล บุนนาค ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move) กล่าวว่าข้อมูลสถานการณ์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ของประเทศไทย ปี 2568 มีหลายเป้าหมายที่อยู่ในสถานะท้าทายมาก โดยเฉพาะ SDG2 (ขจัดความหิวโหย) ในรูปแบบ Triple burden malnutrition คือโภชนาการขาด (เตี้ย ผอม) และโภชนาการเกิน (อ้วน) รวมทั้งการขาดสารอาหาร (วิตามินและแร่ธาตุ)  

2. โครงการส่งเสริมคณะกรรมการจังหวัดขับเคลื่อนมาตรฐานอาหารและโภชนาการ โดย ผู้แทนมูลนิธิสร้างเสริมวิถีบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ รายงานผลการดำเนินงานด้านโภชนาการและสุขภาวะวัยเรียน ตามเกณฑ์มาตรฐาน 5 ข้อ ใน 6 จังหวัดนำร่อง

3. ผลการดำเนินงานเพื่อลดคนขาดแคลนอาหารและภาวะทุพโภชนาการ

- ด้านอาหารศึกษา โดย กรมอนามัย ดังนี้ 1) การพัฒนาข้อแนะนำการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพของคนไทย (Food Based Dietary Guidelines: FBDGs) 2) การขับเคลื่อนการส่งเสริมโภชนาการในเด็กปฐมวัยและวัยเรียน 3) การสร้างความรอบรู้ด้านโภชนาการและสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีสุขภาพดี  4) การศึกษาคุณค่าทางโภชนาการในสินค้าเกษตร เพื่อใช้ประโยชน์ในการคำนวณปริมาณสินค้าเกษตร

- ด้านคุณภาพและความปลอดภัย โดย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ดังนี้ 1) การกำกับดูแลคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าเกษตรและอาหาร 2) จัดทำแผนบูรณาการการตรวจติดตามเฝ้าระวังสารพิษตกค้างจากวัตถุอันตรายทางการเกษตรในผักและผลไม้

- ด้านความมั่นคงอาหาร โดยสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ดังนี้ 1) การจัดทำปฏิทินผลผลิตสินค้าเกษตรรายเดือนระดับจังหวัดเพื่อการบริหารจัดการความมั่นคงอาหารและโภชนาการ 2) การสำรวจการใช้ประโยชน์จากปฏิทินผลผลิตสินค้าเกษตร

เรื่อเพื่อพิจารณา:

1. การทบทวนองค์ประกอบของคณะทำงานที่เกี่ยวข้อง

   มติที่ประชุม เห็นชอบคำสั่งคณะทำงานขับเคลื่อนมาตรฐานอาหารและโภชนาการในสถานศึกษา ชุมชน และท้องถิ่น และคณะทำงานพัฒนากำลังคนด้านอาหารและโภชนาการเพื่อเด็กและชุมชน

2. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อลดคนขาดแคลนอาหารและภาวะทุพโภชนาการ

    มติที่ประชุม เห็นชอบมาตรการสำคัญ ตามกรอบระยะเวลาดำเนินงาน ดังนี้ ระยะสั้น (1 - 2 ปี) สื่อสารมุ่งเน้นระดับครอบครัว พร้อมร่วมกันสร้าง Ecosystem โดยใช้ FBDGs สร้างความรอบรู้ทุกกลุ่มวัย ระยะกลาง (2 - 4 ปี) เสนอ (ร่าง) พ.ร.บ. Food Marketing ให้ ครม. เห็นชอบ และบรรจุการส่งเสริม FBDGs ในแผนการจัดการระดับจังหวัด ระยะยาว (4 - 5 ปี) พัฒนาระบบอาหารสำรองอาหารและแผนรับมือภัยพิบัติ และกำหนดตัวชี้วัดร่วม Nutrition + Climate Change                             

ข้อเสนอสำคัญจากที่ประชุม:

     - นพ.อภิชาติ รอดสม รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ  ประเด็นด้านโภชนาการในระดับจังหวัด สามารถบูรณาการธรรมนูญสุขภาพกับแผนพัฒนาท้องถิ่น โดยใช้ข้อมูลปัญหาโภชนาการชี้เป้าปัญหาสำคัญ ในการส่งเสริมโภชนาการระดับพื้นที่ได้

     - นพ.สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย ยกระดับการสื่อสาร FBDGs ไทยให้ประชาชนทุกวัยเข้าถึงง่าย เข้าใจ และรู้เท่าทัน สามารถเลือกกินอาหารเพื่อสุขภาพ และกำหนดมาตรการสำคัญและระยะเวลาดำเนินงาน ควรจัดทำแนวทางปฏิบัติจากส่วนกลางถ่ายทอดสู่ระดับจังหวัดและท้องถิ่น ควบคู่กับระบบติดตามและประเมินผล เพื่อกำกับความก้าวหน้าและแก้ไขปัญหาอุปสรรค

    - ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ชล บุนนาค ผู้อำนวยการ SDG Move ในส่วนของแผนรับมือภัยพิบัติควรเริ่มดำเนินการตอนนี้ เพื่อให้เห็นผลการดำเนินงานในระยะยาว นอกจากนี้ ควรมีมาตรการจูงใจทางเศรษฐศาสตร์ให้ผู้ค้าอาหารริมทาง (Food vendor) ปรับเมนูสุขภาพ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงอาหารคุณภาพในราคาที่เหมาะสม 

แผนการประชุมคณะอนุกรรมการด้านเป้าหมายลดคนขาดแคลนอาหาร (Hunger) และภาวะทุพโภชนาการ (Malnutrition) ครั้งต่อไป: เดือนสิงหาคม 2569