กรมอนามัย สำนักโภชนาการ เข้าร่วมการประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อนด้านความมั่นคงอาหารตลอดห่วงโซ่ ครั้งที่ 1/2569

ประธานกรรมการ: นายยุคล ลิ้มแหลมทอง  

กรรมการ: พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมอนามัย มอบหมาย ดร.แพทย์หญิงสายพิณ โชติวิเชียร ผู้อำนวยการสำนักโภชนาการ เป็นผู้แทน

ผู้เข้าร่วมประชุม:  คณะกรรมการขับเคลื่อนด้านความมั่นคงอาหารตลอดห่วงโซ่ ประกอบด้วย สภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กรมการข้าว กรมประมง กรมปศุสัตว์ กรมวิชาการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กรมควบคุมมลพิษ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สถาบันอาหาร สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย พร้อมด้วยบุคลากรจากกรมอนามัย สำนักโภชนาการ นางสาวนาตยา อังคนาวิน นักโภชนาการชำนาญการพิเศษ รวมทั้งสิ้น 50 คน

วัตถุประสงค์:  รายงานความก้าวหน้าผลการดำเนินงานภายใต้คณะกรรมการขับเคลื่อนด้านความมั่นคงอาหารตลอดห่วงโซ่ (คณะกรรมการเฉพาะเรื่อง คณะที่ 1) เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อคณะกรรมการอาหารชาติ   

เรื่องเพื่อทราบ:

1.การดำเนินงานของอนุกรรมการพัฒนาเกษตรเพื่ออนาคตในอนาคต (Future food) มีการประเมินศักยภาพและทรัพยากรอาหารของประเทศ และศึกษากลไกการสำรองอาหารจากทรัพยากรท้องถิ่นของแหล่งผลิตอาหาร เช่น ข้าว ธัญพืช ถั่ว ผักพื้นเมือง และแหล่งโปรตีนทางเลือก เพื่อรองรับสถานการณ์วิกฤต เพิ่มขีดความสามารถในการรับมือกับความผันผวนของตลาดอาหารและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ลดการพึ่งพาตลาดภายนอกภูมิภาค และเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารในระยะยาว

2.การดำเนินงานของอนุกรรมการลดการสูญเสียอาหาร (Food loss) มีการฝึกอบรมสร้างความตระหนักรู้และจัดทำคู่มือปฏิบัติที่ดีในการลดการสูญเสียอาหารใน 3 ชนิดสินค้า ได้แก่ มะม่วงน้ำดอกไม้ กล้วยหอมทอง ปาล์มน้ำมันและน้ำมันปาล์ม และมีแผนขยายผลปีในปี 2569 อีก 5 ชนิด ได้แก่ ถั่วเขียวและวุ้นเส้น กะหล่ำปลี มะเขือเทศ ลำไยสดและลำไยอบแห้งทั้งเปลือก และมันสำปะหลัง

3.การดำเนินงานของอนุกรรมการลดขยะอาหาร (Food waste) ภายใต้ 3 มาตรการหลัก ดังนี้ มาตรการที่ 1 การป้องกันและลดการเกิดขยะอาหาร มาตรการที่ 2 การจัดการและการใช้ประโยชน์ขยะอาหาร และมาตรการที่ 3 การพัฒนาเครื่องมือบริหารจัดการอาหารส่วนเกินและขยะอาหาร

4.ผลการจัดทำปฏิทินผลผลิตสินค้าเกษตรรายเดือนระดับจังหวัด มีข้อมูลการผลิตสินค้าเกษตรในระบบ 706 ชนิด ประกอบด้วยสินค้าพืช 516 ชนิด สินค้าปศุสัตว์ 24 ชนิด และสินค้าประมง 166 ชนิด

5.อัตราพึ่งพาตนเองในสินค้าเกษตรที่สำคัญระดับจังหวัด (Self-Sufficiency Ratio: SSR) เป็นข้อมูลที่สะท้อนถึงความเพียงพอของปริมาณผลผลิตสินค้าเกษตรในระดับจังหวัดเมื่อเปรียบเทียบกับความต้องการ โดยสินค้าที่มี SSR > 100 จำนวน 15 ชนิด ได้แก่ ข้าวเจ้า ปลานิล สุกร ไข่ไก่ กุ้งขาวแวนนาไม ไก่เนื้อ โคเนื้อ มันสำปะหลังโรงงาน ทุเรียน ข้าวเหนียว อ้อยโรงงาน ปาล์มน้ำมัน ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปลาดุก และส้มโอ

6.ผลการดำเนินงานสำคัญของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ด้านความมั่นคงอาหาร ได้แก่ 1) โครงการพัฒนาเกษตรกรปราดเปรื่อง (Smart Farmer) จำนวน 22,135 ราย 2) การบริหารจัดการแปลงเกษตรด้วยนวัตกรรมเกษตรแม่นยำ (Precision Farming) พัฒนาพื้นที่แปลงใหญ่ด้านปศุสัตว์ 54 แปลง 3) บริหารจัดการน้ำ การจัดหาแหล่งน้ำและเพิ่มพื้นที่ชลประทานขนาดกลางแหล่งน้ำและระบบส่งน้ำขนาดเล็กในพื้นที่ชุมชน/ชนบท โดยมีพื้นที่ชลประทาน เพิ่มขึ้น 105,773 ไร่และปริมาตรเก็บกักเพิ่มขึ้น 52.88 ล้านลูกบาศก์เมตร 4) ระบบส่งเสริมเกษตรแปลงใหญ่ พัฒนาเกษตรแบบแปลงใหญ่ 1,811 แปลง และตระหนักถึงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก 5) โครงการบริหารจัดการการผลิตสินค้าเกษตรตามแผนที่เกษตรเพื่อการบริหารจัดการเชิงรุก (Agri-Map) พัฒนาที่ดินเพื่อสนับสนุนการปรับเปลี่ยนการผลิตในพื้นที่ไม่เหมาะสม 48,210 ไร่ และ 6) มาตรการรองรับสถานการณ์ภัยพิบัติ ดังนี้ การป้องกันและเตรียมความพร้อม การเผชิญเหตุ และการบรรเทาทุกข์ และการฟื้นฟู  

7.สรุปผลการดำเนินงาน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ยุทธศาสตร์ที่ 1 ด้านความมั่นคงอาหาร ภายใต้แผนปฏิบัติการด้านการจัดการด้านอาหารของประเทศไทย ระยะที่ 1 (พ.ศ.2566 - 2570) ตามเป้าหมายตัวชี้วัด ดังนี้ 
     1.1 สัดส่วนประชากรที่ขาดแคลนสารอาหารต่อจำนวนประชากรทั้งหมด เท่ากับร้อยละ 4.6 (ปี พ.ศ. 2565 - 2567)
     1.2 อัตราการพึ่งพาตนเองในสินค้าเกษตรที่สำคัญ มีค่าอัตราการพึ่งพาตนเอง มากกว่า 100%
     1.3 ความชุกของความไม่มั่นคงทางอาหารระดับรุนแรงในประชากรไทย เท่ากับ 0.65 (ปี พ.ศ. 2567)

เรื่องเพื่อพิจารณา:  

1.(ร่าง) แผนปฏิบัติการด้านการจัดการด้านอาหารของประเทศไทย ระยะที่ 2 (พ.ศ.2571 - 2575) 

สาระสำคัญ ประกอบด้วย ประเด็นการพัฒนา 5 ประเด็น โดยส่วนที่เกี่ยวข้องกับกรมอนามัย สำนักโภชนาการ คือ ประเด็นที่ 5 การเพิ่มความเป็นธรรมและการมีส่วนร่วมของเกษตรกรรายย่อย/วิสาหกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย (MSMEs)/ท้องถิ่น และส่งเสริมสภาพแวดล้อมให้เกิดความรอบรู้และนำไปสู่การบริโภคเพื่อโภชนาการอย่างสมดุลและยั่งยืน และ โครงการ Big rock ที่ 5 การปฏิรูปการเรียนรู้ทักษะชีวิตและโภชนาการรอบด้าน "กินเป็น อยู่รอด" (Edible Education & Life Skills Reform) เชื่อมโยงระหว่างโรงเรียน-ชุมชน-เกษตรกรท้องถิ่น ในการพัฒนาระบบอาหารที่ยั่งยืน

มติที่ประชุม เห็นชอบในหลักการ โดยขอให้คณะกรรมการให้ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะแผนงานเพิ่มเติมผ่าน QR Code เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการปรับแผนต่อไป