ประชุมพิจารณาตัวชี้วัดเพื่อใช้ในการเฝ้าระวังและการจัดการข้อมูลในการป้องกันและควบคุมปัญหาโรคอ้วนในเด็ก

ดร.พญ.สายพิณ โชติวิเชียร ผู้อำนวยการสำนักโภชนาการ เป็นประธานการประชุม พิจารณาตัวชี้วัดเพื่อใช้ในการเฝ้าระวังและการจัดการข้อมูลในการป้องกันและควบคุมปัญหาโรคอ้วนในเด็กวันที่ 7 มกราคม 2569 เวลา 09.30 - 13.00 น. ณ ห้องประชุมกำธร สุวรรณกิจ อาคาร 1 ชั้น 1 กรมอนามัย
ผู้เข้าร่วมประชุม: ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกและเครื่องมือแพทย์ (NECTEC) ผู้แทนสำนักงานสถิติแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กองส่งเสริมและพัฒนาการจัดการศึกษาท้องถิ่น กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมกิจการเด็กและเยาวชน สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข สำนักส่งเสริมสุขภาพ กองแผนงาน กองกิจกรรมทางกายเพื่อสุขภาพ และสำนักโภชนาการ
วัตถุประสงค์การประชุม:
1.เพื่อพิจารณาตัวชี้วัด ความถี่ และหน่วยงานที่รับผิดชอบในการรายงานข้อมูล
2.เพื่อกำหนดค่าเป้าหมายของตัวชี้วัดในการกำกับ ติดตาม และเฝ้าระวังโรคอ้วนในเด็ก
สาระสำคัญการประชุม:
1. ประธานการประชุมได้แจ้งให้ที่ประชุมทราบว่า จากการประชุมเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 โดยมีรองอธิบดีกรมอนามัย นพ.ปกรณ์ ตุงคะเสรีรักษ์ ให้เกียรติเป็นประธาน ได้กำหนดเป้าหมาย “เด็กมีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนไม่เกินร้อยละ 10 ภายในปี 2570” โดยมี ตัวชี้วัดด้าน outcome ประกอบด้วย คือ 1) Health outcome โดยมีการบูรณาการร่วมกันของแต่ละฐานข้อมูลจากทุกสังกัด 2) Behavior outcome ได้แก่ การสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพและกิจกรรมทางกาย และ 3) ความรอบรู้สุขภาพด้านโภชนาการในเด็ก โดยให้ครอบคลุมเด็กปฐมวัย ประถมศึกษา และมัธยมศึกษา
2. ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ให้ข้อมูลสำคัญ ว่าศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ได้รับรายงานผลข้อมูลน้ำหนัก ส่วนสูงของนักเรียนความถี่ปีละ 2 ครั้ง วันที่ 10 มิย. และ วันที่ 10 พย. ของทุกปี ซึ่งเป็นรายงานข้อมูลของนักเรียนทุกสังกัด ได้แก่ สพฐ. อปท. กทม.กรมส่งเสริมการเรียนรู้ สถาบันการศึกษาที่ผลิตนายทหารและกำลังพลของแต่ละเหล่าทัพ สถานศึกษาประเภทอาชีวศึกษาของรัฐ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน และสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์
3. ที่ประชุมมีมติ เห็นชอบการกำหนดค่าเป้าหมายของตัวชี้วัด Outcome ภายในปี 2570 ดังนี้ 1) ร้อยละของเด็กอายุ 0-5 ปี, 6-14 ปี และ 15-18 ปี มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน ไม่เกินร้อยละ 10 โดยแต่ละหน่วยงานต้องมีการรายงานข้อมูลปีละ 2 ครั้ง ภายในวันที่ 10 มิ.ย. ของภาคเรียนที่ 1 และวันที่ 10 พ.ย. ของภาคเรียนที่ 2 2) การสำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร มีการสำรวจเป็นประจำทุก 3 ปี โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ และการสำรวจการมีกิจกรรมทางกายเพียงพอและพฤติกรรมเนือยนิ่ง มีการสำรวจทุกปี โดย TPAK และมีการกำหนดค่าเป้าหมายร้อยละการมีกิจกรรมทางกายเพียงพอ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ในเด็กอายุ 6-18 ปี และ 3) ความรอบรู้สุขภาพด้านโภชนาการในเด็ก มีหน่วยงานรับผิดชอบหลักคือ กรมอนามัย ดำเนินการเป็นประจำทุกปี
4. ที่ประชุมมีมติเห็นชอบ ตัวชี้วัด Output ที่จะต้องมีการรายงานปีละ 1 ครั้ง เพื่อใช้ในการกำกับ ติดตามการดำเนินการ ดังนี้
   • จำนวนโรงเรียนเข้าร่วม GSHPS
   • จำนวนโรงเรียนผ่านเกณฑ์ GSHPS ทุกตัวชี้วัด
   • จำนวนโรงเรียนเข้าร่วม GSHPS ผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดด้านโภชนาการและกิจกรรมทางกาย
   • จำนวนโรงเรียนเข้าร่วมโรงเรียนต้นแบบนักเรียนไทยสุขภาพดี
   • จำนวนโรงเรียนผ่านเกณฑ์โรงเรียนต้นแบบนักเรียนไทยสุขภาพดี
   • จำนวนโรงเรียนเข้าร่วมโรงเรียนต้นแบบนักเรียนไทยสุขภาพดีผ่านเกณฑ์ตัวชี้วัดด้านโภชนาการและกิจกรรมทางกาย
   • จำนวนสถานศึกษาที่ใช้โปรแกรม Thai School Lunch
   • ร้อยละโรงเรียนดำเนินการตามประกาศ สพฐ.
   • ร้อยละความครอบคลุมการคัดกรองโภชนาการในเด็ก 0 - 18 ปี โดยมีการกำหนดค่าเป้าหมายไม่น้อยกว่าร้อยละ 80
   • ร้อยละความครอบคลุมการคัดกรอง obesity sign ในเด็กที่มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วน กำหนดค่าเป้าหมายไม่น้อยกว่าร้อยละ 5
   • ร้อยละการคัดกรองส่งต่อเด็กอ้วนกลุ่มเสี่ยงไปสถานบริการสาธารณสุข กำหนดค่าเป้าหมายไม่น้อยกว่าร้อยละ 70
   • ประเทศไทยมีมาตรการภาคบังคับปกป้องจากการตลาดอาหารและเครื่องดื่มที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพเด็ก กำหนดเป้าหมายคือ ผลักดันให้เกิดพรบ. 1 ฉบับ

ช่องว่างการดำเนินงาน: ข้อมูลเด็กส่วนใหญ่อยู่ที่กระทรวงศึกษาธิการ รับผิดชอบโดยศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ MOU ระหว่างกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงศึกษาธิการครบระยะเวลาที่กำหนดไว้ ทำให้ขาดความเชื่อมโยงในการส่งข้อมูลสุขภาพนักเรียนระหว่างกระทรวง จึงทำให้ข้อมูลยังไม่ครอบคลุมจำนวนเด็กในสถานศึกษา เพื่อนำมาใช้ในการกำกับติดตามเฝ้าระวังโรคอ้วนในเด็ก

ก้าวต่อไป:
1. ทีมเลขาฯ รวบรวม baseline ของแต่ละตัวชี้วัดเพื่อใช้ในการกำหนดค่าเป้าหมายในการกำกับ ติดตาม และจัดทำรายงานการประชุมฯ เพื่อให้หน่วยงานพิจารณา
2. สำนักส่งเสริมสุขภาพ กองแผนงาน และสำนักโภชนาการ ประสานความร่วมมือให้เกิด MOA เชื่อมต่อข้อมูลนักเรียนระหว่างสำนักงานปลัดกระกระทรวงศึกษา และสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
3. จัดประชุมคณะอนุกรรมการเฝ้าระวังและการจัดการข้อมูลภายใต้คณะกรรมการขับเคลื่อนนโยบายการป้องกันและควบคุมปัญหาโรคอ้วนในเด็ก เดือน เมษายน 2569